Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis, Türkiye'ye geliyor.
İki ülke arasında yıllara dayanan uzun süreli sorunların varlığına rağmen bu konularla ilgili somut bir sonuç beklentisi yok. Atina, "görüşülmesi kolay konularla ilgili" bir paketle geliyor; bu konular arasında ticarî ve çevresel iş birliği başlıklarının olması bekleniyor. Yunan Başbakan, son olarak, 7 Aralık 2023'te Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın yaptığı Atina ziyaretinin ardından Mayıs 2024'te gerçekleştirdiği iade-i ziyaret için Ankara'ya gelmişti. İki başkent arasında 2023'te başlayan yumuşamadan bu yana ikinci Türkiye ziyaretini yapacak olan Miçotakis, başbakan olarak Cumhurbaşkanı Erdoğan'la yaptığı 10'uncu kez görüşmüş olacak.
Ankara ve Atina'nın tarihsel Ege anlaşmazlığının sürdüğü hatta zaman zaman ton artırdığı ve Yunanistan'ın Doğu Akdeniz'de de İsrail'le Ankara'yı rahatsız eden ittifaklar kurduğu bir dönemde gerçekleşen ziyaretten beklentiler yüksek değil. Yunan tarafı da Türk tarafı da ilişkileri temelden etkileyen uzun süreli sorunlar için somut bir ilerleme beklemiyor. Yunan basını, Miçotakis'in çantasında "daha kolay konuları içeren bir Ankara paketiyle" geldiğini yazıyor. Türk tarafı da iş birliği ve diyaloğun sürdürülmesi mesajı verecek.
Türkiye ve Yunanistan arasında Yüksek Düzeyli İşbirliği Konsey Toplantısı neredeyse iki yıldır yapılmıyor. Hatta bu süre zarfında Birleşmiş Milletler (BM) 80. Genel Kurulu dolayısıyla New York'ta bulunan Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Yunanistan Başbakanı Miçotakis arasında 23 Eylül'de yapılması planlanan görüşme, Yunan basınının iddiasına göre Türk tarafının talebiyle ertelenmişti. Ertelemenin nedeni olarak Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın New York'ta aynı gün düzenlenecek olan Arap ve İslam ülke liderleri toplantısına katılımı gösterilmişti.
Türkiye ziyaretten ne bekliyor?
Türkiye, Miçotakis'in ziyareti sırasında yapılacak görüşmelerde Ankara-Atina hattındaki ikili ilişkileri tüm boyutlarıyla gözden geçirmeyi hedefliyor. Ege Denizi'de Türkiye-Yunanistan arasında pozitif gündeme rağmen sonlandıralamayan sorunların ele alınması kesin ancak bunun yanı sıra Ege'deki sorunlarla bağlantılı görülen Doğu Akdeniz'in de görüşmelerde ele alınması bekleniyor.
Türkiye ve Yunanistan Dışişleri Bakanları, son olarak 20-21 Ocak'ta Atina'da bir araya gelmiş ve Siyasi Diyalog ve Pozitif Gündem-Ortak Eylem Planı toplantıları kapsamında yapılan bu görüşmede Erdoğan ve Miçotakis'in yarın başkanlık edeceği 6. Yüksek Düzeyli İşbirliği Konseyi Toplantısı'nın hazırlıkları ele alınmıştı.
Ankara masadaki sorunlara ilişkin görüşmelerde "iş birliği ve diyaloğun sürdürülmesi" mesajı verecek.
Toplantıda bölgesel ve küresel gelişmeler hakkında fikir alışverişinde bulunulması, uluslararası kuruluşlar nezdindeki iş birliğinin geliştirilmesine yönelik adımların değerlendirilmesi öngörülürken görüşme sonunda bir Ortak Bildiri yayımlanması da bekleniyor.
Yunanistan nasıl bir gündemle geliyor?
Atina'yı yakından izleyen gözlemcilere göre, Miçotakis ziyareti Türkiye'de olduğundan daha fazla Yunanistan'da gündem. Hatta Miçotakis'in Türkiye'ye gelmemesi gerektiğini düşünen aşırı sağcılardan artık Ankara-Atina sorunlarına bir nokta konulması gerektiğini düşünenlere kadar ziyaretle ilgili yorumlar çok geniş bir yelpazede yapılıyor.
Ziyaret kapsamında Başbakan Miçotakis'e Dışişleri Bakanı George Gerapetritis, Ulusal Ekonomi ve Maliye Bakanı Kyriakos Pierrakakis, Kalkınma Bakanı Takis Theodorikakos, Altyapı ve Ulaştırma Bakanı Christos Dimas başta olmak üzere toplamda 10 Bakan eşlik edecek.
Ancak Miçotakis'e eşlik etmeyen bir Bakan çok dikkat çekici: Savunma Bakanı Nikos Dendias. Dendias'ın 11-12 Şubat'taki NATO savunma bakanları toplantısı için Brüksel'de olacağı duyuruldu. Dendias sık sık özellikle Ege ve silahlanma konusunda Türkiye'yi rahatsız eden çıkışlarıyla biliniyor.
Yunanistan, Türkiye'nin görüşmeler boyunca "ağır konularla sonuç alıcı" bir tutum sergilemeyeceğini düşünüyor. Yunan basınında yer alan haberlere göre Miçotakis, çantasında küçük bir "Ankara paketiyle" geliyor. Yunan Başbakan'ın temel amacı "farklılıkların doğrudan gerilim yaratmaması için iletişim kanallarını açık tutmak".
Yunan pozisyonuna göre Türkiye'yle yaşanan tek sorun, Ege'deki kıta sahanlığının belirlenmesi ve buna bağlı olarak da münhasır ekonomik bölge tanımının yapılması. Bu tarihsel ve önemli sorunlarla ilgili somut bir karar alınmayacağı sinyalleriyle birlikte Miçotakis çantasında, "daha kolay konularda ilerleme" hedefiyle geliyor. Bu "kolay konular" özellikle ekonomik ve çevresel iş birlikleri konusunda.
Ankara tüm konuları kapsayan görüşme istiyor:Tüm sorunlarımızı masada çözebiliriz Atina, egemenlik konusunda hiçbir görüşme yapılmayacağının altını çiziyor. Atina'nın "egemenlik konusu"ndan kastı, Türkiye'nin adaların askerden arındırılması, gri bölgeler konusundaki belirsizliğin ortadan kaldırılması ve hava sahası genişliğinin belirlenmesi talepleri.
AKP Sözcüsü Ömer Çelik de 9 Şubat'taki AKP Merkez Yürütme Kurulu (MYK) toplantısından sonra yaptığı açıklamada “bütün sorunlarımızı masada çözebiliriz” demiş ve “Silahsız olması gereken adaların silahlandırılması olumsuz sonuçlar doğuruyor" ifadelerini kullanmıştı. Miçotakis'in ziyaretinden tam 2 gün önce yapılan bu açıklamada Yunanistan'a yönelik eleştiriler de vardı. Çelik, "Yunanistan kendi sorunlarını AB'nin sorunları haline getirmeye çalışıyor. Rum tarafının dikkat etmesi gereken şey bu sorunların çözümü ülkeyi başka ülkelerin karargahı haline getirmekle olmaz. Doğru konu sorunları masada çözmektir. Türkiye'yi tehdit etmek bir karşılığı olan şey değil. Ziyaret diplomatik kapasitenin geliştirilmesi açısından bir vesile olacaktır. Diplomasinin ölçeğinin büyütülmesi herkesin faydasına olacaktır." demişti.
Trump 2.0, iki başkentte de "yakınlaşmayı" önemli hale mi getiriyor?
Yine Yunan basınında yer alan analizlerde iki başkentte de ABD Başkanı Donald Trump'ın ikinci dönemi "yakınlaşmayı daha önemli hale getiriyor". Bu analize göre de iki liderin temel amacı, somut sonuçlardan bağımsız olarak Yunanistan ve Türkiye'nin diyalog yoluna bağlı kaldığı mesajını uluslararası alanda iletmek.
Yunan basınına konuşan üst düzey hükûmet yetkilileri, birçok oyuncunun sahaya çıktığı ve pozisyonlarını güçlendirmek için sahaya çıktığı bir "küresel kargaşa ortamında" Doğu Akdeniz gibi alanlarda mevcut durumun korunması Yunanistan için hayatî önem taşıyor.
Türkiye-Yunanistan hattında tarihsel olarak en büyük sorun alanlarından biri Kıbrıs sorunu. Tufan Erhürman'ın KKTC'de Cumhurbaşkanlığı koltuğuna oturmasıyla Güney Kıbrıs'la görüşmelerde bir hızlanma ve özellikle güven artırıcı önlemler konusunda bir ilerleme beklentisi oluşsa da henüz özellikle kapsamlı çözüm için net adım atılabilmiş değil.
Rum tarafı, KKTC'nin siyasi eşitlik ve takvime dayalı metodolojisine olumlu yanıt vermiyor.
KKTC Cumhurbaşkanı Erhürman, Miçotakis'in Türkiye ziyaretiyle aynı gün, Rum lider Nikos Hristodulidis ile görüşmelerinde sonuç alamadığı metodoloji taleplerini anlatmak üzere BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’le görüşmek için New York’a ulaştı.
Buse Söğütlü - T24